De Europese bijenteeltsector
Op 28 november 2024 organiseerde het Hongaarse voorzitterschap in Brussel een conferentie over de toekomst van de Europese bijenteeltsector.
Men was het erover eens dat bestuivers essentieel zijn voor het behoud van de landbouwproductie, de biodiversiteit en de voedselzekerheid, en belangrijke indicatoren zijn voor de gezondheid van agro-ecosystemen. Zoals algemeen wordt aangenomen, is bijna 90% van de in het wild bloeiende planten en 80% van de gecultiveerde planten ten minste gedeeltelijk afhankelijk van het transport van stuifmeel door dieren.
De laatste jaren is er wereldwijd een grootschalige afname waar te nemen in het voorkomen en de diversiteit van bestuivende organismen. Het gebrek aan adequate bestuiving draagt bij aan economische verliezen voor boeren, stijgende voedselprijzen en een concurrentienadeel op de wereldmarkt. De afname van de ecosysteemdienstactiviteit van natuurlijke bestuivers zou gedeeltelijk kunnen worden gecompenseerd door de bijenteeltsector, die zowel vanuit economisch als sociaal oogpunt een belangrijke sector is.
De deelnemers waren het erover eens dat het belang van de bijenteeltsector veel verder gaat dan de economische waarde van de geproduceerde honing, maar dat deze onder zware druk staat: verstedelijking, intensieve productie, bijenziekten, niet-bestuivervriendelijke gewasbeschermingsprocedures, de effecten van klimaatverandering en de volatiele situatie op de honingmarkt zijn allemaal factoren die een negatief effect hebben op de bijenteelt. In de afgelopen jaren is het aandeel van geïmporteerde niet-natuurlijke honing op de Europese markt aanzienlijk toegenomen, waardoor de honingprijzen onder druk zijn komen te staan, aangezien grote hoeveelheden van dergelijke geïmporteerde producten een prijsniveau bereiken dat nauwelijks een derde is van de producentenprijs voor honing in de EU.
Sprekers op de conferentie benadrukten dat de bijenteelt de imkers een adequaat inkomen moet bieden, dat het houden van bijen moet worden aangemoedigd om de afname van het aantal bijenkorven te stoppen en dat er altijd voldoende bestuivers beschikbaar moeten zijn.
Een belangrijk en symbolisch eindpunt van de conferentie was dat de Europese bijenteelt niet alleen een rol speelt bij het leveren van honing aan EU-consumenten, maar ook een belangrijke ecosysteemdienst levert die momenteel niet wordt erkend en – in tegenstelling tot honing – niet kan worden geïmporteerd.
Men was het erover eens dat de financiële instrumenten die in het kader van het GLB aan bijenhouders worden verstrekt, op de lange termijn ook bestuiving als ecosysteemdienst moeten belonen. Gezamenlijk optreden op Europees niveau is nodig in het belang van de bijenteeltsector in de EU en de Europese consumenten, en voor het behoud van de voedselzekerheid.
Tegelijkertijd is ook snelle actie noodzakelijk, gezien de diepe en langdurige crisis op de honingmarkt.
Op basis van de bevindingen van de Conferentie is het voorzitterschap van mening dat de volgende stappen moeten worden ondernomen om de situatie aan te pakken:
- Er moet zo snel mogelijk een eenmalige steun beschikbaar worden gesteld voor de bijenhouders om de marktcrisis als gevolg van de ingevoerde niet-natuurlijke honing te beheersen,
- in het GLB moeten nieuwe steunregelingen worden ingevoerd die verder gaan dan de huidige sectorale programma's om de waardevolle ecosysteemdiensten van de bijenteelt te compenseren, en
- Er moeten marktmaatregelen worden overwogen om de ecosysteemdiensten van de bijenhouders te redden, met inbegrip van de ontwikkeling van methoden voor het testen van de echtheid van honing en het verbeteren van de traceerbaarheid.
